Iz Instituta za javno zdravlje (IJZ) saopštili su da od danas oa do 25. januara traje Evropska nedjelja prevencije raka grlića materice.
U saopštenju su istakli da je cilj informisati javnost o o rasprostranjenosti, faktorima rizika raka grlića materice i podizanju svijesti o značaju preventivnih programa u okviru zdravstvenog sistema Crne Gore – Nacionalnog programa za rano otkrivanje raka grlića materice i HPV programa vakcinacije.
Pojasnili su da je rak grlića materice jedan od vodećih uzroka obolijevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj populaciji Crne Gore. Ova činjenica izaziva ozbiljnu zabrinutost, ističu, imajući u vidu da se rak grlića materice može spriječiti i potpuno izliječiti ukoliko se otkrije u ranoj fazi.
“Prema podacima Kliničkog centra Crne Gore, tokom 2024. godine Onkološkom konzilijumu prikazano je 98 novooboljelih žena. Kod 54 žene (55 odsto) rak grlića materice je otkriven u inoperabilnom stadijumu bolesti. To pokazuje da se u većini slučajeva bolest dijagnostikuje kada je uznapredovala, kada liječenje postaje otežano i neizvjesno, što značajno remeti kvalitet života oboljele žene i smanjuje šanse za izlječenje”, saopštili su iz IJZ.
Navode da je skrining raka grlića materice preventivni pregled koji omogućava rano otkrivanje promjena na grliću materice.
“Ukoliko se skrining pregledom otkriju premaligne i maligne promjene, one se u najvećem broju slučajeva otkrivaju u ranoj fazi bolesti, kada još uvijek nisu prisutni simptomi ili znaci raka. Rano otkrivanje značajno povećava mogućnost uspješnog liječenja i očuvanja zdravlja žene”, navode u saopštenju.
Od uspostavljanja organizovanog programa skrininga raka grlića materice 2016. godine do kraja 2025. godine, u Crnoj Gori je najmanje jednom testirano 50.724 žena na HPV infekciju.
“U posljednjem trogodišnjem periodu, 23.838 žena u Crnoj Gori je najmanje jednom testirano na HPV, od čega je u 3.457 slučajeva rezultat testiranja bio pozitivan (14,51 odsto). Tokom 2026. godine ciljnu grupu za skrining će činiti žene starosne dobi od 30 do 54 godine, bez simptoma i znakova bolesti. Primarni skrining test je HPV test. Uzimanje brisa grlića materice za HPV je jednostavna, brza i bezbolna metoda. Ako je rezultat HPV testa pozitivan, iz istog uzorka se odmah radi i LBC analiza (Citologija na tečnoj podlozi). To znači da se dvije analize obavljaju iz istog uzorka, čime se eliminiše potreba za ponovnim dolaskom kod ginekologa.
Na osnovu rezultata testova u skriningu, vrši se individualna procjena rizika prema utvrđenom protokolu. Žene kod kojih je HPV test pozitivan upućuju se na dodatnu dijagnostiku jer se smatra da su u povećanom riziku za nastanak raka grlića materice. HPV negativan nalaz ukazuje na nizak rizik. Pacijentkinja se poziva na redovnu kontrolu za pet godina”, naglasili su u saopštenju.
HPV vakcinacija predstavlja specifičnu mjeru primarne prevencije koja značajno smanjuje rizik od razvoja prekanceroznih promjena i raka grlića materice.
“Od početka imunizacije u Crnoj Gori (septembar 2022. godine za djevojčice, a od februara 2024. godine i za dječake), HPV vakcina je postala ključni stub u očuvanju reproduktivnog zdravlja budućih generacija. Primarna ciljna grupa za vakcinaciju su djevojčice i dječaci uzrasta od 9 do 14 godina, kada je primjena vakcine najdjelotvornija. Vakcinacija je dostupna i za uzrasne grupe od 15 do 18 godina, kao i od 19 do 26 godina”, navode u saopštenju.
Prema podacima Instituta za javno zdravlje Crne Gore, preko 15.000 djece i mladih je do sada primilo HPV vakcinu.
Izvor: DAN