Na današnji dan, 19. oktobra 2007. godine, Ustavotvorna skupština usvojila je novi Ustav Crne Gore, čime je postavljen važan temelj ustavnog i pravnog uređenja države nakon obnove nezavisnosti 2006. godine. Za najviši pravni akt glasalo je 55 od ukupno 76 prisutnih poslanika, čime je obezbijeđena potrebna dvotrećinska većina.
Usvajanje Ustava predstavljalo je jedan od ključnih događaja u političkom i institucionalnom razvoju savremene Crne Gore. Njime su uređeni osnovni principi državnog poretka, položaj građana, organizacija vlasti, ljudska prava i slobode, kao i pitanja državnih simbola i službenog jezika.
Posebnu pažnju javnosti izazvale su ustavne odredbe koje su se odnosile na jezik, pismo i nacionalni identitet, jer su predstavljale važan dio tadašnjih političkih i društvenih rasprava u Crnoj Gori.
Crnogorski jezik u Ustavu, latinica i ćirilica ravnopravne
Jedna od najznačajnijih novina Ustava iz 2007. godine bila je odredba o službenom jeziku. Članom 13 propisano je da je službeni jezik u Crnoj Gori crnogorski jezik, dok su ćirilično i latinično pismo proglašeni ravnopravnim. U istom članu navedeno je da su srpski, bosanski, albanski i hrvatski jezik u službenoj upotrebi.
Ova odredba označila je ustavno priznanje crnogorskog jezika kao službenog jezika države. Pitanje jezika bilo je jedno od najosjetljivijih tokom višegodišnje rasprave o novom Ustavu, a stavovi političkih partija razlikovali su se u pogledu službenog statusa jezika i načina na koji je trebalo urediti jezička prava građana.
Kada je riječ o ijekavici, važno je napraviti razliku između njenog ustavnog i standardnojezičkog statusa. Ustav iz 2007. godine nije posebno propisao ijekavicu kao izgovor, već je utvrdio crnogorski kao službeni jezik i ravnopravnost dva pisma. Ijekavica ima dugu tradiciju u Crnoj Gori, ali se njeno normiranje i standardizacija ne mogu svesti na jednu ustavnu odredbu.
Zato se ovaj datum prije svega vezuje za ustavno definisanje službenog jezika, a ne za uvođenje ijekavice, koja je u crnogorskom govornom prostoru bila prisutna mnogo prije donošenja Ustava.
Crna Gora definisana kao građanska i suverena država
Ustavom je Crna Gora definisana kao nezavisna i suverena država republikanskog oblika vladavine, građanska, demokratska, ekološka i država socijalne pravde, zasnovana na vladavini prava.
Ustav je utvrdio i osnovne principe organizacije vlasti, podjelu na zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast, kao i garancije ljudskih prava i sloboda. Poseban značaj imale su odredbe o zabrani diskriminacije, ravnopravnosti građana i zaštiti identiteta pripadnika manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica.
U dijelu koji se odnosi na manjinska prava, Ustav je garantovao mogućnost upotrebe sopstvenog jezika i pisma, obrazovanja na maternjem jeziku pod propisanim uslovima, informisanja i očuvanja kulturnih posebnosti. Time je ustavni okvir povezao građanski karakter države sa zaštitom jezičke i kulturne raznolikosti.
Od usvajanja do proglašenja Ustava
Ustav je usvojen 19. oktobra 2007. godine, dok je njegovo proglašenje uslijedilo 22. oktobra iste godine. Objavljen je u „Službenom listu Crne Gore“, broj 1/2007, a stupio je na snagu 22. oktobra 2007. godine.
Usvajanje Ustava bilo je rezultat dugotrajnih pregovora i rasprava između političkih aktera, a podršku su mu pružili predstavnici vladajuće koalicije i dio opozicionih i manjinskih političkih stranaka. Dio opozicije glasao je protiv, smatrajući da pojedina rješenja, naročito ona koja se odnose na jezik i identitet, nijesu odgovarajuća.
Devetnaest godina kasnije, 19. oktobar ostaje važan datum u novijoj ustavnoj istoriji Crne Gore. Usvajanje Ustava iz 2007. godine obilježilo je period nakon obnove nezavisnosti i postavilo pravni okvir za funkcionisanje institucija, zaštitu prava građana i definisanje službenog jezika i državnog uređenja.